 |
08 / 12 / 2008 | Eggert Sólberg Jónsson
Er ekki rétt að kjósa til stjórnlagaþings?
Fullveldinu 1918 fylgdi ný stjórnarskrá til handa Íslendingum. Hún tók gildi árið 1920 og var í gildi allt til 17. júní 1944. Þá tók gildi sú stjórnarskrá sem við styðjumst við í dag þó hún sé að stærstum hluta samhljóða stjórnarskránni frá 1920. Helstu breytingarnar snéru að því að felld voru út ákvæði um konung og innleidd ákvæði um forseta. Þá voru smærri breytingar gerðar hér og þar, m.a. breytingar sem snéru að synjunarvaldi forsetans.
Þegar stjórnarskráin 1944 var samþykkt var það með þeim fyrirvara að vinna stjórnarskrárnefndar stæði enn yfir og yrðu niðurstöður nefndarinnar lagðar fyrir Alþingi þegar þær lægju fyrir. Árin liðu og engin niðurstaða kom frá nefndinni. Karli Kristjánssyni, þingmanni Framsóknarflokksins leiddist þófið í stjórnarskrárnefndinni og kom fram með þá hugmynd að stjórnlagaþing yrði kosið til að fjalla um stjórnarskrármálið árið 1956. Tillögunni fylgdi það ákvæði að stjórnmálaflokkum væri óheimilt að hafa afskipti af framboðum til þingsins.
Sú heildarendurskoðun sem fram átti að fara á stjórnarskránni strax árið 1944 hefur enn ekki farið fram. Nefndirnar sem skipaðar hafa verið til þess að annast málið eru ófáar en engin þeirra hefur skilað tillögum sem samþykktar hafa verið. Þó hefur einstaka atriðum stjórnarskrárinnar verið breytt og má þar nefna kjördæmaskipan og deildaskiptingu Alþingis auk þess sem mannréttindakafla hefur verið bætt þar inn.
Reglulega frá stofnun lýðveldisins hafa komið fram hugmyndir um stjórnlagaþing eða þjóðfund til þess að hafa umsjón með endurskoðun stjórnarskrárinnar. Hugsunin að baki þeirri hugmynd er að hraða endurskoðuninni og jafnvel takmarka þau áhrif sem stjórnmálaflokkarnir hafa á hana. Tvisvar hafa komið fram tillögur á alþingi um stjórnlagaþing. Páll Zóphóníasson þingmaður Framsóknarflokksins lagði fram fyrri tillöguna árið 1948 en Jóhanna Sigurðardóttir, þá þingmaður Alþýðuflokksins þá seinni veturinn 1994-1995.
Þeir sem sitja myndu stjórnlagaþingið væru einstaklingar sem nytu trausts landsmanna og lýst hefðu yfir vilja sínum til þess að taka að sér þá miklu vinnu sem fylgir því að endurskoða stjórnarskrá íslenska lýðveldisins. Einstaklingarnir byðu sig fram í eigin nafni en sætu ekki á þinginu sem fulltrúar samtaka eða stjórnmálaflokks. Þannig gæti kjósandi valið nokkra fulltrúa með mismunandi skoðanir á þingið. Þeir einstaklingar sem valdir væru til setu á þinginu væru þeir einstaklingar sem flest atkvæði fengju.
Ég rakti það í pistli síðustu viku að nauðsynlegt er að skilja betur að löggjafar- og framkvæmdavald. Atburðir síðustu vikna og mánaða hafa sýnt fram á það að mínu mati. Það verður þó ekki gert nema með stjórnarskrárbreytingu. Í stað þess að fara í bútasaumslagfæringar á stjórnarskránni nú er rétt að skoða þær hugmyndir að fullri alvöru hvort ekki sé rétt að kjósa til stjórnlagaþings. Þær kosningar gætu jafnvel farið fram í vor og myndi þingið ljúka störfum næsta haust. Að því loknum væri hægt að kjósa að nýju til Alþingis samkvæmt nýrri stjórnarskrá.
Eggert Sólberg Jónsson
Varaformaður SUF
|
|
|
|
|
