 |
12 / 08 / 2008 | Eggert Sólberg Jónsson
Frá Ólympíu til Peking
Líklega var það árið 776 fyrir okkar tímatal sem haldin var í borginni Ólympíu í Grikklandi trúarhátíð mikil þar sem mannslíkaminn var ákaft dýrkaður. Í dag þekkjum við þessa hátíð sem Ólympíuleika og eru þeir stærsta íþróttahátíð heims, haldin á fjögurra ára fresti. Í samfélagi Grikkja til forna virðist trúin hafa verið nátengd íþróttunum og öfugt en einmitt vegna tengslanna við heiðin trúarbrögð voru leikarnir bannaðir árið 393 eftir Kristburð. Leifar trúariðkananna sjást þó enn á leikunum í dag þó líklega sé það ómeðvitað. Skýrasta dæmið er ólympíueldurinn sem haldið var lifandi við hof gyðjunnar Heru í Ólympíu til forna. Þá er nafn leikanna auðvitað tengt Ólympusfjalli þar sem hinir fornu guðir Grikkja bjuggu.
Margt hefur breyst á 2.500 árum. Á hátíðinni í Grikklandi var t.d. upphaflega aðeins keypt í einni íþróttagrein, þ.e. c.a. 190 metra hlaupi og var aðeins auðugum grískum karlmönnum gefinn kostur á að hlaupa með örfáum undantekningum. Þegar leikarnir voru endurvaktir í Aþenu 1896 voru íþróttagreinarnar 43 en eru á leikunum í Peking 302. Leikarnir í Grikklandi til forna eiga þó eitt og annað sameiginlegt með leikunum í Kína sem nú standa yfir. Þannig var t.d. ákveðnum hópum meinaður aðgangur að leikunum sem áhorfendur. Einungis karlmenn og ógiftar konur sem fengu að fylgjast með leikunum í þá tíð.
Það að meina ákveðnum hópum aðgang að ólympíuleikunum í dag, t.d. geðfötluðum stríðir gegn grundvallarhugsjónum ólympíuhreyfingarinnar sem byggir á samvinnu, mannúð og virðingu fyrir fjölbreytileika einstaklinganna og manngildinu. Það vekur einnig upp spurningar hvers vegna hvorki stjórnvöld í Kína og Alþjóðlega ólympíunefndin hafa birt innihald samnings sem gerður var um leikana í Peking líkt og gert hefur verið fyrir alla leika til þessa.
Þrátt fyrir deilur um staðsetningu leikanna og mannréttindabrot Kínastjórnar eru ólympíuleikar ávalt ólíkir öðrum íþróttaviðburðum að því leyti að áreiti markaðsafla er ekki jafn áberandi þar og á öðrum íþróttaviðburðum. Við þurfum ekki að líta langt til þess að sjá muninn. Tökum ensku knattspyrnuna sem dæmi í tilefni þess að hið stórkostlega knattspyrnulið Aston Villa spilar gegn FH-ingum á fimmtudaginn í Evrópukeppni félagsliða. Á stundum finnst manni eins og íþróttin skipti eigendur félaganna minna máli en peningarnir sem mögulega í boði eru fyrir miðasölu, sjónvarpstekjur og sölu leikmanna.
Á ólympíuleikunum leika strákarnir okkar ekki í boði flugfélags eða banka. Badmintonvöllurinn er ekki þakinn vörumerkjum gosdrykkjaframleiðanda og sundkeppnin fer ekki fram í boði tryggingafélags. Einhverjir kunna að vera ósáttir við að keppendum séu settar reglur um hvað má segja og auglýsa opinberlega á leikunum. Hafa skal þó í huga að þær reglur eru í grunninn settar til þess að forða leiknum frá því að verða ein allsherjar auglýsingahátíð. Þó svo að við sem sitjum heima í stofu tökum ekki eftir auglýsingunum þá eru þær til staðar því markaðsöflin hafa sótt inn á leikana allt frá því í Los Angeles 1984 og verðu ásóknin sífellt grófari.
Kannski er það aðeins tímaspursmál hvenær við sjáum auglýsingar á keppnisvöllum ólympíuleikanna en í dag skulum við njóta þess að fylgjast með íþróttakeppni sem ekki er undirlögð af auglýsingum. Það eru gildi ólympíuleikanna sem gert hafa þá að stærsta íþróttaviðburði í heimi en nái markaðsöflin sömu stöðu á leikunum og í öðrum keppnum er hætt við að leikarnir beri skaða af.
Eggert Sólberg Jónsson
Varaformaður SUF
|
|
|
|
|
